Kancerofobia to silny, uporczywy lęk przed zachorowaniem na nowotwór, przeżywany przez osobę nawet wtedy, gdy nie ma ku temu medycznych podstaw.
To coś więcej niż zwykła ostrożność czy troska o zdrowie.To stan, w którym kontroluje codzienne działania, myśli i samopoczucie fizyczne. Lęk ten często ma źródło we własnych doświadczeniach, historii medycznej, chorobie kogoś bliskiego, długotrwałej sytuacji przeciążenia stresem czy nadmiarze alarmujących informacji.
Problem pojawia się wtedy, gdy lęk przestaje pełnić funkcję ochronną, a zaczyna ograniczać życie.
Kancerofobia nie oznacza słabości, lecz jest sygnałem, że psychika próbuje sobie poradzić z poczuciem zagrożenia.
Jakie objawy mogą świadczyć o kancerofobii?
Emocjonalne:
- intensywny lęk, napięcie, poczucie zagrożenia
- obniżony nastrój, smutek
- przewlekły niepokój o zdrowie
- poczucie bezradności i utraty kontroli
- drażliwość
- poczucie przytłoczenia
- epizody paniki
Behawioralne:
- częste sprawdzanie ciała (samobadanie, obserwowanie objawów)
- kompulsywne “googlowanie” objawów
- nadmierne korzystanie z badań diagnostycznych
- częste konsultacje lekarskie (“doctor shopping”)
- unikanie lekarzy, badań lub tematów związanych z nowotworami
- unikanie planowania przyszłości, wycofanie z zaktywności
Poznawcze:
- uporczywe myśli: “na pewno mam raka”, “lekarze pewnie coś przeoczyli”
- katastrofizacja objawów somatycznych
- wzmożona selektywna uwaga skierowana na ciało
- nadinterpretacja wyników badań i informacji medycznych
- trudność w tolerowaniu niepewności w obszarze zdrowia
- sztywne przekonanie “rak zawsze oznacza wyrok”
Somatyczne:
-
- częste bole głowy, brzucha, w klatce piersiowej
- kołatanie serca, duszności
- zaburzenia snu
- dolegliwości żołądkowo – jelitowe
- nasilone odczuwanie normalnych reakcji fizjologicznych
Jak sobie radzić z lękiem przed zachorowaniem na nowotwór:
Odróżnij troskę o zdrowie od lęku – jeśli postępujesz świadomie, spokojnie, planowo, zgodnie z zaleceniami lekarzy, bez presji, paniki czy nadmiaru – po prostu dbasz o swoje zdrowie. Natomiast gdy działasz impulsywnie, a żadne z podejmowanych działań nie przynosi ci ulgi – prawdopodobnie zmagasz się z lekiem przed zachorowaniem ona nowotwór.
Spróbuj zaakceptować niepewność, jako część życia; nikt z nas nie ma pełnej pewności swojego zdrowia, dlatego próby przejęcia całkowitej kontroli kończą się fiaskiem. Celem jest umiejętność zdrowego funkcjonowania pomimo niepewności.
Pomocna będzie myśl: „Nie mogę mieć całkowitej pewności, ale mogę funkcjonować pomimo jej braku”
Ogranicz sprawdzanie – ciągłe poszukiwanie informacji, konsultowanie i sprawdzanie objawów daje tylko chwilową ulgę, po której wraca jeszcze silniejszy lęk.
Przyjrzyj się swoim myślom – kiedy odczuwasz jakiś sygnał z ciała, np. ból głowy, często pojawia się automatyczna myś: ” To na pewno coś poważnego”.
Spróbuj zatrzymać się i zapytać siebie:
– czy to jest fakt czy tylko moja interpretacja?
– czy istnieje inne, mniej katastroficzne wyjaśnienie tej obawy?
Pamiętaj – te wskazówki mają charakter psychoedukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem, psychologiem czy psychoonkologiem. Jeśli czujesz lęk o zdrowie, który utrudnia funkcjonowanie – warto poszukać profesjonalnej pomocy.